Hà Nội, ngày 09 tháng 07 năm 2008

Những quy định về quyền tác giả âm nhạc đã được nêu rõ trong Bộ luật Dân sự 1995. Tiếp đó, luật Sở hữu trí tuệ (có hiệu lực từ 1/7/2006), Nghị định 100/2006/NĐ-CP, Nghị quyết 71/2006/QH11 của Quốc hội ngày càng khẳng định trách nhiệm luật pháp của các cá nhân và tổ chức đang sử dụng những sáng tạo nghệ thuật được coi là tài sản của các tác giả trong các hoạt động của mình. Việc thực thi luật pháp trong bối cảnh đất nước mới ở giai đoạn đầu vươn lên phát triển là phù hợp với quy luật tất yếu, song còn vô cùng khó khăn, bởi chủ trương xây dựng một Nhà nước pháp quyền mới chỉ là một mục tiêu cố gắng hướng tới. Đôi lúc công việc nặng nhọc này trở thành những cuộc đấu tranh phức tạp và không dễ dàng trước những nhận thức cũ hoặc thái độ cố tình né tránh, trì hoãn trách nhiệm phải trả tiền sử dụng âm nhạc của một số tổ chức và cá nhân trong xã hội. Nhưng dù khó khăn phức tạp đến mấy, với sự ủng hộ của các cơ quan quản lý Nhà nước các cấp, với tinh thần trách nhiệm đến cùng, và sự kiên trì không mỏi mệt, Trung tâm Bảo vệ quyên tác giả âm nhạc Việt Nam đã cố gắng tạo ra những bước đi ban đầu, được các cơ quan quản lý Nhà nước, các tác giả thành viên và các tổ chức quốc tế đánh giá là khả quan.

Hình thức quản lý tập thể như Trung tâm đang đảm trách là phương thức đã được cộng đồng quốc tế chứng minh là duy nhất đúng đắn và có hiệu quả để bảo vệ và thực thi những quyền hạn, lợi ích của các tác giả. Bởi hiển nhiên là các cá nhân, tác giả âm nhạc không thể nào kiểm soát nổi vô vàn các hình thức sử dụng tác phẩm của mình, ở vô vàn các thời điểm khác nhau, tại vô vàn các địa điểm khác nhau trên lãnh thổ, không chỉ riêng quốc gia mình mà còn cả trên thế giới. Ngược lại, các tổ chức và cá nhân sử dụng tác phẩm của các tác giả cũng không có cách nào liên hệ, thương lượng với hàng triệu các tác giả ở các quốc gia khác nhau trên thế giới. Đặc biệt, trong hoàn cảnh đặc thù ở nước ta hiện nay, Trung tâm không chỉ làm nhiệm vụ đầu mối giúp cho cả hai phía: các tác giả và những người sử dụng tác phẩm, mà còn phải đảm nhiệm trọng trách ra sức tuyên truyền, giải thích, để đưa luật pháp vào trong đời sống. Hơn nữa, việc cập nhật những thông tin phong phú, đầy đủ, cùng những kiến thức chuyên sâu về luật quyền tác giả trong nước và quốc tế do các tổ chức bản quyền thế giới cung cấp, đào tạo khiến Trung tâm có khả năng hoàn thành trách nhiệm từng bước giải thích và đấu tranh với các cá nhân và tổ chức sử dụng tác phẩm âm nhạc của các tác giả, phải thực sự chia sẻ công bằng về lợi ích với các tác giả theo những hướng dẫn luật pháp trong nước và dần phù hợp với chuẩn mực, thông lệ quốc tế.

Sau sáu năm bươn chải với không biết bao nhiêu trở ngại, năm 2008 được toàn thể cán bộ công nhân viên của Trung tâm xác định là năm bản lề, cố gắng hoàn tất giai đoạn đầu đưa các quy định luật pháp về quyền tác giả âm nhạc vào trong tất cả các lĩnh vực hoạt động xã hội, kể cả những hoạt động của các tổ chức lớn của Nhà nước như phát thanh, truyền hình, truyền hình cáp, giao thông, bưu chính viễn thông,... Để tạo nên một tổ chức chặt chẽ, có sức mạnh tập trung vào việc bảo vệ lợi ích ở mức cao nhất trong khuôn khổ của luật pháp cho các tác giả, chúng tôi lưu ý các tác giả một số vấn đề sau:

• Không dễ dãi, tự xé lẻ các cá nhân tác giả để tham gia vào các hợp đồng cho phép sử dụng tác phẩm âm nhạc với các tổ chức kinh doanh ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Thông thường trong những trường hợp này, các tác giả thường bị thua thiệt bởi sự cả nể nghệ sỹ, và cũng bởi sự am hiểu không đầy đủ về quy mô khai thác tác phẩm và mức lợi nhuận của các tổ chức này. Thậm chí ngay cả trong những trường hợp cá biệt, trước những đề xuất dường như dễ chịu về mức thanh toán nhuận bút của một số tổ chức, các nhạc sĩ cũng không được cho phép tùy tiện, bởi điều đó đã vi phạm những điều khoản có tính pháp lý đã ký kết trong hợp đồng ủy thác với Trung tâm. Việc làm này đã gây khó khăn, rối ren và làm suy yếu sức mạnh tập thể trong các quá trình đàm phán, triển khai những hoạt động nghiệp vụ của Trung tâm.
• Việc đấu tranh bảo vệ lợi ích của các nhạc sĩ thông qua quá trình triển khai những quy định của luật pháp về quyền tác giả vào trong vô vàn các hoạt động của đời sống trong thời gian qua mới chỉ là giai đoạn đầu. Sắp tới đây, số lượng các hợp đồng cấp phép cho các cá nhân và tổ chức sử dụng âm nhạc sẽ còn tăng lên gấp bội. Mức giá đặt ra sẽ dần phải cao hơn để ngày càng công bằng về lợi ích như mục tiêu xã hội đã đề ra (theo hiểu biết của Trung tâm do các quốc gia cung cấp về lĩnh vực này: Với dân số và thu nhập bình quân như ở Việt Nam, Trung tâm sẽ phải phấn đấu cho một chỉ tiêu lớn hơn rất nhiều - gấp khoảng 30 đến 40 lần hiện nay). Đây là trách nhiệm nặng nề và là mục tiêu lâu dài của Trung tâm, cũng là điều các tác giả thành viên cần chia sẻ, tránh những nhìn nhận lệch về cả hai phía: hoặc quá sốt ruột về một mục tiêu rộng và lớn, hoặc vội thỏa mãn với những đề nghị thanh toán trước mắt có vẻ hấp dẫn trong những mời mọc cụ thể nào đó. Sức mạnh của một bó đũa là điều mà các tác giả nên lưu ý trong giai đoạn đầu của cuộc đâu tranh vô cùng phức tạp và khó khăn này.

Chúng tôi mong các tác giả vốn đã tin tưởng ủy thác việc bảo vệ lợi ích của mình cho Trung tâm hãy tiếp tục tin tưởng rằng: Quyết định thành lập một tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả âm nhạc như của chúng ta hiện nay, kết quả của sự chỉ đạo trực tiếp của Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chính phủ 8 năm trước đây với sự tham gia đóng góp đầy trách nhiệm và thực sự nghiêm túc của đại diện 6 cơ quan lớn của Nhà nước (Quốc hội, Bộ VHTT, Bộ Nội vụ, Cục Bản quyền tác giả VHNT, Hội Nhạc sĩ VN, Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các hội VHNT VN) cùng nhiều chuyên gia đầu ngành về quyền tác giả trong nước và quốc tế là một quyết định vô cùng đúng đắn và có tầm quan trọng đặc biệt trong việc giải quyết tình trạng xâm hại nặng nề, tràn lan về quyền tác giả âm nhạc trong nhiều năm qua ở nước ta.

Cùng với việc luật pháp về Sở hữu trí tuệ và quyền tác giả ngày càng hoàn thiện, cùng với sự phối hợp và ủng hộ của các cơ quan quản lý Nhà nước và sự nỗ lực không ngừng của Trung tâm, những mục tiêu chính đáng nhằm bảo vệ lợi ích công bằng của các tác giả âm nhạc nhất định sẽ thành hiện thực.

Hãy cùng hết lòng cho mục tiêu chung của chúng ta:

Sáng tạo dồi dào,
Lợi ích đảm bảo

Xin trân trọng cảm ơn.